Historia parafii w Róży Wielkiej

 

 

 

 

 

Wieś Róża Wielka powstała prawdopodobnie w XVI wieku, po raz pierwszy jest wzmiankowana w 1555 roku. Należała wówczas do starostwa ujsko - pilskiego.

 

W 1565 roku Wojciech Czarnkowski wydał zezwolenie Janowi Gelinghausowi na budowę huty żelaza na gruncie pustym zwanym Róża, który wówczas należał do dóbr bialskich.

 

W 1621 roku król Zygmunt III nadał sołectwo w Róży rodzinie Kion za służbę w wojskach koronnych.

 

Pierwszy  kościół powstał w XVI wieku. W 1593 roku przejęli go protestanci. W 1609 roku prawdopodobnie wybudowali nowy drewniany kościół i utrzymali go do 1623 roku, kiedy  przejęli go katolicy. Wtedy też nadano mu imię Świętej Trójcy.

 

W 1628 roku miał on status kościoła parafialnego i wraz z filiami w Leżenicy i Gostomi zarządzał nim  komendariusz Piotr Walcenn, kanonicznie ustanowiony w 1626 roku.

 

W 1641 roku komendariusz Adam Jerzy nie miał  kanonicznej instytucji i urzędował tylko chwilowo.

 

W zastępstwie nieobecnego duchownego rektor szkoły czytał ludowi postyllę katolicką w języku niemieckim i śpiewał  z nimi nabożne pieśni.

 

Później kościół w Róży bywał nieobsadzony i być może z tego powodu został w 1663 roku filią Wałcza.

 

Komendariusz w Róży miał plebanię, stodołę, oborę, sad, staw rybny, włókę ziemi i pobierał dziesięcinę.

 

W 1689 roku Róża miała 64 dymy. W 1800 roku mieszkało w niej 338 katolików i 86 luteran.

W 1827 roku  drewniany kościół w Róży spłonął. W jego  miejsce w latach 1830 - 1832  wybudowano nowy kościół, poświęcony w 1833 roku przez ówczesnego oficjała wałeckiego ks. Józefa Dalskiego. W  1834 roku erygowano powtórnie parafię w Róży.